นายสง่า จันทร์ตา

นายสง่า  จันทร์ตา              

ประวัติการศึกษา

• ปริญญาตรี สาขา ค.อ.บ.วิศวกรรมอุตสาหการ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนา วิทยาเขต ภาคพายัพ
• ประกาศนียบัตรวิชาชีพชั้นสูง สาขา เทคนิคโลหะ วิทยาลัยเทคนิคเชียงใหม่

ประสบการณ์การทำงาน

• (ปัจจุบัน) นายช่างหล่ออาวุโส สำนักช่างสิบหมู่ กรมศิลปากร
• ครูประจำแผนกวิชาช่างเชื่อมโลหะ วิทยาลัยการอาชีพฝาง สำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา
• ครูประจำแผนกวิชาช่างเทคนิคพื้นฐาน วิทยาลัยการอาชีพฝาง สำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา

.ประสบการณ์ด้านการสอนหรือเป็นวิทยากร

• เป็นวิทยากรหลักในรายการ “ไขความรู้จากครูกรมศิลป์” เพื่อบรรยายและสาธิตขั้นตอนเชิงช่างระดับชาติ ตอน “การจัดสร้างพระบรมราชานุสาวรีย์พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว” บรรยายร่วมกับผู้เชี่ยวชาญด้านประติมากรรม เพื่อเผยแพร่เทคนิคการควบคุมงานหล่อโลหะขนาดใหญ่
• เป็นวิทยากรบรรยาย ตอน “รูปประติมากรรมและงานหล่อพระบรมราชานุสาวรีย์ จากงานช่างฝีมือโบราณสู่การต่อยอดระดับประเทศ” ถ่ายทอดความรู้เกี่ยวกับการเปลี่ยนผ่านงานช่างหล่อโบราณมาสู่การปรับใช้ในเทคโนโลยีการหล่อยุคปัจจุบัน
• เป็นอาจารย์ผู้ควบคุมและฝึกอบรมนักศึกษาฝึกงาน การสอนวิชาปฏิบัติการช่างศิลปะ: ทำหน้าที่เป็นครูช่างควบคุมและสอนภาคปฏิบัติให้แก่นักศึกษาจากสถาบันศิลปะ เช่น วิทยาลัยช่างศิลป ที่เข้ามาฝึกงาน ณ สำนักช่างสิบหมู่
• เป็นอาจารย์ผู้สอนเทคนิคที่ถ่ายทอด: เน้นการสอนในหัวข้อ “เทคนิคการทำพาติน่า (Patina)” หรือการรมดำทำสีผิวโลหะ เช่น การทำสีเขียวไข่กา และสีน้ำตาลอมแดงเมล็ดมะขามสุก ซึ่งเป็นสูตรเคมีเฉพาะของช่างหลวง
• เป็นวิทยากรผู้บรรยายในโครงการอบรมเชิงปฏิบัติการเครือข่ายอนุรักษ์ฯ ได้รับเชิญจากกรมศิลปากรและหน่วยงานท้องถิ่นให้เป็นวิทยากรผู้เชี่ยวชาญใน โครงการอบรมเชิงปฏิบัติการเครือข่ายอนุรักษ์ดูแลรักษามรดกทางศิลปวัฒนธรรม เพื่อให้ความรู้แก่เจ้าหน้าที่ท้องถิ่น พระภิกษุสงฆ์ และประชาชนในการดูแลรักษาองค์พระพุทธรูปและอนุสาวรีย์เนื้อโลหะในพื้นที่ต่างจังหวัด
• เป็นวิทยากรบรรยายพิเศษแก่นักศึกษา ได้รับเชิญจากมหาวิทยาลัยชั้นนำที่มีการเรียนการสอนด้านศิลปะ (เช่น มหาวิทยาลัยศิลปากร) เพื่อบรรยายพิเศษในรายวิชาประติมากรรมและเทคโนโลยีการหล่อ
• การถ่ายทอดศาสตร์หน้าเตาหล่อ: นำประสบการณ์จริงจากการควบคุมงานหล่อระดับชาติไปถ่ายทอดให้นักศึกษาเห็นภาพการทำงานเชิงอุตสาหกรรมศิลป์

ผู้เชี่ยวชาญให้สัมภาษณ์เชิงลึก (Key Informant): เป็นบุคคลสำคัญที่นักวิจัยและนักวิชาการจากภายนอกเข้าสัมภาษณ์เพื่อเก็บข้อมูลงานวิจัยระดับปริญญาโท-เอก เช่น การให้ข้อมูลงานวิจัยประวัติศาสตร์ช่างหล่อ และ การพิสูจน์ธาตุประกอบทางวิทยาศาสตร์ในหุ่นดินไทยโบราณ (เช่น การวิเคราะห์ธาตุซิลิคอนไดออกไซด์และเซลลูโลสในดินมูลวัวที่ใช้ทนความร้อนสูงในการหล่อพระ)

• เป็นวิทยากรสาธิตร่วมกับสถาบันส่งเสริมศิลปหัตถกรรมไทย (สศท.) เผยแพร่ Soft Power ด้านงานช่างหล่อ: ร่วมมือกับหน่วยงานภาคีภายนอกในการจัดกิจกรรมเวิร์กชอปและนิทรรศการหัตถศิลป์ เพื่อสาธิตเทคนิคการทำสีพาติน่า (Patina) บนผิวโลหะให้แก่ผู้ประกอบการรุ่นใหม่และช่างท้องถิ่น เพื่อยกระดับงานหล่อไทยสู่สากล

ความเชี่ยวชาญ/ความสามารถพิเศษ/ความถนัด

• เชี่ยวชาญระบบงานช่างโบราณและการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีสมัยใหม่ในโรงหล่อประติมากรรม
• เชี่ยวชาญการควบคุมความแข็งแรงในการประกอบและเชื่อมต่อชิ้นส่วนโลหะขนาดใหญ่ให้มีความมั่นคงปลอดภัยตามหลักวิศวกรรมควบคู่กับงานประณีตศิลป์
• เชี่ยวชาญการเร่งปฏิกิริยาเคมีบนผิวโลหะ (เช่น ทองแดง ทองเหลือง) เพื่อสร้างเฉดสีและลวดลายสนิมเลียนแบบธรรมชาติ
• เชี่ยวชาญการทำแม่พิมพ์ที่ประกอบด้วยเนื้อยางซิลิโคนชั้นในที่ยืดหยุ่นสูง ประกบครอบด้วย “แม่พิมพ์ชิ้นปูนปลาสเตอร์” ชั้นนอก เพื่อรักษารูปทรงไม่ให้บิดเบี้ยวระหว่างการเทหล่อ
• เชี่ยวชาญการถ่ายทอดงานพุทธศิลป์และประติมากรรม: รับหน้าที่ควบคุมและดำเนินการในขั้นตอน “การหล่อโลหะ” หลังจากที่ช่างปั้นได้ขึ้นรูปผลงานด้วยดินเสร็จสิ้นแล้ว
• เชี่ยวชาญการรักษามาตรฐานงานช่างสิบหมู่: มีเป้าหมายหลักในการเก็บรายละเอียด ลายเส้น ความตื้นลึกหนาบางจากงานปั้นต้นแบบให้สมบูรณ์และใกล้เคียงของเดิมมากที่สุดเมื่อกลายเป็นโลหะ เพื่อให้ผลงานสะท้อนถึงความศรัทธาและความเคารพของผู้ที่มาสักการะ
• เชี่ยวชาญด้านสีโลหะ: เป็นผู้กำหนดและควบคุมเทคนิคการทำสีอนุสาวรีย์ โดยเฉพาะโทนสีน้ำตาลอมแดง ซึ่งเป็นสีที่ให้ความรู้สึกงดงาม ทรงพลัง และน่าเคารพเลื่อมใส
• มีความเชี่ยวชาญในการหล่อโลหะให้คงรายละเอียด ความตื้นลึกหนาบาง และเส้นสายที่ใกล้เคียงกับหุ่นปั้นดินต้นแบบของประติมากรมากที่สุด

ผลงาน

• การจัดสร้างพระบรมราชานุสาวรีย์: ร่วมปฏิบัติงานและเผยแพร่องค์ความรู้เกี่ยวกับขั้นตอนการจัดสร้างพระบรมราชานุสาวรีย์ของบูรพกษัตริย์ไทยผ่านโครงการต่าง ๆ ของกรมศิลปากร
• การถ่ายทอดองค์ความรู้: ร่วมเป็นวิทยากรและผู้เรียบเรียงข้อมูลใน “โครงการสร้างต้นแบบเพื่อจัดทำองค์ความรู้ ของกรมศิลปากร” เพื่อสืบทอดศาสตร์ช่างหล่อโบราณให้อยู่คู่กับงานประติมากรรมไทยสืบไป
• พระบรมราชานุสาวรีย์พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 7): ร่วมปฏิบัติงาน ควบคุม และเป็นผู้ถ่ายทอดองค์ความรู้ในขั้นตอนการจัดสร้างพระบรมราชานุสาวรีย์ รัชกาลที่ 7 ในโครงการเผยแพร่ของกรมศิลปากร
• พระบรมราชานุสาวรีย์พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 5) และสมเด็จเจ้าฟ้าสิริราชกกุธภัณฑ์: ร่วมจัดทำชิ้นงานต้นแบบ ให้ข้อมูลเชิงช่าง และรวบรวมองค์ความรู้ในกระบวนการหล่อพระบรมราชานุสาวรีย์ (ขนาด 1 1/4 เท่าของพระองค์จริง) เพื่อนำไปประดิษฐาน ณ พลับพลาหน้าสถาบันการแพทย์สยามมินทราธิราช โรงพยาบาลศิริราช
• พระบรมราชานุสาวรีย์พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช (รัชกาลที่ 1) ณ อุทยานราชภักดิ์: ปฏิบัติงานในฐานะทีมช่างหล่อโลหะของสำนักช่างสิบหมู่ ร่วมกับทีมประติมากรในการถอดแบบ ถ่ายทอดลายเส้นจากหุ่นดิน และหล่อองค์พระบรมราชานุสาวรีย์เนื้อโลหะให้มีความสมบูรณ์เด่นเป็นสง่า
• พระบรมราชินยานุสาวรีย์สมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี พระบรมราชินีในรัชกาลที่ 7: ร่วมเป็นหนึ่งในคณะทำงานของกลุ่มประติมากรรม สำนักช่างสิบหมู่ ในการสำรวจและบูรณะปรับปรุงองค์พระบรมราชินยานุสาวรีย์ ณ วังสวนบ้านแก้ว จังหวัดจันทบุรี ให้สง่างามและสมพระเกียรติ
• องค์พระศรีศากยะทศพลญาณประธานพุทธมณฑลสุทรรศน์ (พระประธานพุทธมณฑล): เป็นหนึ่งในข้าราชการอาวุโสที่ได้รับมอบหมายจากกรมศิลปากรให้เข้าสำรวจองค์พระ และวางมาตรการทำความสะอาดพร้อมทั้งบูรณะสีผิวโลหะ โดยใช้เทคนิคช่างสิบหมู่รมสีผิวโลหะให้เป็น “สีเม็ดมะขามสุก” (สีน้ำตาลอมแดง) ซึ่งเป็นแนวทางเดียวกันกับการทำสีอนุสาวรีย์สำคัญทั่วประเทศ